De programma manager als TOP coach

Een tijdje terug was ik aanwezig bij een inspiratie speech van Toon Gerbrands, Directeur Algemene Zaken bij voetbalclub AZ (Alkmaar). Toon hield een verhaal over de weg die AZ is opgegaan om van een middenmoot club naar een topclub uit te groeien. Naast een goede organisatie van de club is natuurlijk de Coach één van de belangrijkste, zo niet dè belangrijkste, functie binnen een voetbalclub. Hij (en tegenwoordig gelukkig ook steeds meer ‘zij’) is de persoon die het voetbal team naar grootse hoogtes moet brengen, samen met zijn team de overwinning moet behalen, maar bovenal: de drijvende kracht is om van een groep spelers een topteam te maken! Maar dat gaat natuurlijk niet zo maar. Daar gaat een heel traject aan vooraf, die zeer goed vergelijkbaar is met veranderingstrajecten in het bedrijfsleven. Centraal staat hierin de rol van de Coach, en vooral: de wijze waarop hij deze invult. Trek je de parallel, dan kan de Coach worden gezien als de Programma Manager van de voetbalclub. Hij is degene die de verandering leidt, de touwtjes in handen heeft en moet zorgdragen voor de juiste balans tussen spelersgroep, organisatie, budget, planning, etc. Hij is degene die op basis van een voor opgesteld plan de verandering leidt om van zijn club een topclub te maken. Hij is degenen die de omgeving adviseert over welke wijzigingen in de strategie doorgevoerd moeten worden. En hij is ook degene die de verandering leidt in stormachtig weer. Want het gaat natuurlijk niet altijd even goed. De weg kent vele hobbels (verloren wedstrijden, rode kaarten, financiële tegenslagen, etc), maar hij zal ze allemaal moeten nemen en zijn team ten alle tijden gemotiveerd moeten houden. En dat terwijl hij geen ‘formele’ macht heeft. Wat maakt een Coach dan een goede coach, een Top Coach? Waarom weet de ene coach wel op topniveau te presteren en de ander niet? Wat maakt een Top Coach zo succesvol? De Top Coach heeft natuurlijk wel het goud van de club in handen. Hij werkt met de mensen die primair verantwoordelijk zijn voor het succes van de club. ‘Zijn’ team en de wijze waarop hij met dit team omgaat is dus alles bepalend en kunnen een club, de verandering of het groeipad dus maken of breken. De volgende vijf adviezen vormen de kern van het handelen van een succesvolle Top Coach: 1. Ben altijd helder. Afspraak is afspraak. Belangrijk is dat iedereen weet wat ze aan je hebben en waar ze aan toe zijn. Als je afspreekt om om 9u te beginnen, begin dan om 9u en niet pas om 9:05u. De helderheid die je creëert zet een norm, een voorbeeld. Een maatstaf waaraan iedereen zich kan meten. Verplaats je zelf de maatstaf, of laat je anderen er flexibel mee omgaan, dan ontstaat onduidelijkheid en je team weet niet waar ze aan toe zijn. 2. Het is het team dat de prestatie neerzet, niet het individu. Een spits is nergens als hij de bal niet goed krijgt aangegeven. De doelman is kansloos als zijn verdediging slaapt. Het is het team dat een prestatie neerzet en niet een individu. Elk individu speelt zijn / haar rol in het totale geheel. Niemand is belangrijker of beter dan de ander. Individueel winstbejag wordt niet getolereerd. Veranderingen en suggesties worden alleen serieus genomen als het hele team hier iets aan heeft. Individualisme (of de ‘verborgen agenda’) wordt ‘afgestraft’. Eén op één gesprekken (dus zonder het hele team) hebben dus ook niet veel zin. De performance van het individu heeft effect op de performance van het hele team. Afspraken die met een individu worden gemaakt, moeten, uit eerste hand, bekend zijn bij het hele team. 3. Individuen worden binnen de groep benoemd. In punt 2 staat het team centraal. Naar buiten toe wordt altijd gesproken over ‘wij’, ‘het team’. Binnen het team, moeten individuen aangesproken kunnen worden. En iedereen moet hier deelgenoot van zijn. Het is nooit ‘de verdediging was zwak’, zoals dat naar buiten toe wordt aangegeven. De zwakte wordt veroorzaakt door under-performance van één of meerdere individuen. Deze team spelers moeten hierop aangesproken worden. Binnen het team. Zodat het hele team onderdeel is van die discussie, zodat uiteindelijk het hele team elkaar kan helpen om de top prestatie neer te zetten. 4. Eerlijkheid & Duidelijkheid duurt het langst. Zonder een gedegen vertrouwensband komt een Coach nergens. Vertrouwen krijg je, maar moet je zeker ook (blijvend) verdienen. Een team kan alleen een top team worden als iedereen openheid betracht. Alles moet gezegd worden. Het moment waarop is misschien nog discutabel, maar uiteindelijk moet alles gezegd worden. Goed of niet goed. 5. Heb altijd een Positieve Intentie. Het vijfde en laatste kernadvies ligt in het verlengde van advies vier: je bent er niet om mensen slechts te wijzen op hun fouten of tekortkomingen. Je bent er om mensen te helpen veranderen, om ze te helpen te verbeteren en te ontwikkelen. Al het commentaar, suggesties, kritieken die je als Top Coach uit moet altijd de beste Positieve Intenties uitstralen. Alleen dan hoe je je team gemotiveerd om die extra stap te zetten. De vijf kernadviezen voor een Top Coach gelden eigenlijk voor elke manager, dus ook voor een Programma Manager.

Budget boxing …De wederopstanding van de IT afdeling